Θηλώδης Καρκίνος Θυρεοειδούς και Θεραπεία

Οι καρκίνοι του θυρεοειδούς αποτελούν κακοήθειες που ξεκινούν από τα κύτταρα του θυρεοειδούς αδένα. Δεν είναι όλοι ίδιοι καθώς διαφέρουν σημαντικά ως προς τη βιολογική συμπεριφορά, την πρόγνωση και τη θεραπεία τους.

Κύριοι τύποι καρκίνου θυρεοειδούς

Οι καρκίνοι ταξινομούνται ανάλογα με το κύτταρο από το οποίο προέρχονται σε:

1. Θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς (Papillary Thyroid Carcinoma – PTC)

Προέρχεται από τα θυλακιώδη κύτταρα (αυτά που παράγουν θυρεοειδικές ορμόνες).

Είναι ο συχνότερος τύπος.

Συνήθως εξελίσσεται αργά.

Συχνά δίνει μεταστάσεις σε λεμφαδένες τραχήλου, αλλά παρ’ όλα αυτά έχει πολύ καλή πρόγνωση.

Εμφανίζεται πιο συχνά σε γυναίκες και σε νεότερες ηλικίες.

Ποσοστό εμφάνισης: ≈ 80–85% όλων των καρκίνων θυρεοειδούς

2. Θυλακιώδης καρκίνος θυρεοειδούς (Follicular Thyroid Carcinoma – FTC)

Επίσης προέρχεται από θυλακιώδη κύτταρα.

Είναι λιγότερο συχνός από τον θηλώδη.

Δίνει συχνότερα μεταστάσεις μέσω αίματος (π.χ. οστά, πνεύμονες).

Πρόγνωση γενικά καλή, αλλά ελαφρώς χειρότερη από τον θηλώδη.

Ποσοστό εμφάνισης: ≈ 10–15%

3. Μυελοειδής καρκίνος θυρεοειδούς (Medullary Thyroid Carcinoma – MTC)

Προέρχεται από τα παραθυλακιώδη κύτταρα (κύτταρα C) που παράγουν καλσιτονίνη.

Μπορεί να είναι: Σποραδικός ή Κληρονομικός (σύνδρομα MEN2 – γενετική μετάλλαξη RET).

Δεν συμπεριφέρεται όπως οι προηγούμενοι και δεν ανταποκρίνεται στο ραδιενεργό ιώδιο.

Ποσοστό εμφάνισης: ≈ 3–5%

4. Αναπλαστικός καρκίνος θυρεοειδούς (Anaplastic Thyroid Carcinoma)

Πολύ σπάνιος αλλά εξαιρετικά επιθετικός και ταχέως εξελισσόμενος.

Εμφανίζεται συνήθως σε μεγαλύτερες ηλικίες.

Ποσοστό εμφάνισης: < 2%

Διάγνωση του Θηλώδους Καρκίνου Θυρεοειδούς (PTC)

Η διάγνωση βασίζεται σε τρία στάδια:

1. Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς

2. Παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA)

3. Σταδιοποίηση & χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου

Ο υπέρηχος αναγνωρίζει τον ύποπτο όζο, η FNA δίνει κυτταρολογική ταυτότητα, η χαρτογράφηση λεμφαδένων δείχνει την έκταση της νόσου στον τράχηλο και η σταδιοποίηση καθορίζει την πρόγνωση και την ανάγκη συμπληρωματικής θεραπείας.

Όλη αυτή η διαδικασία επιτρέπει στο χειρουργείο να είναι στοχευμένο και ογκολογικά σωστό, κάτι που εξηγεί γιατί ο θηλώδης καρκίνος, παρότι κακοήθεια, έχει από τις καλύτερες εκβάσεις στην ογκολογία.

Υπερηχογράφημα θυρεοειδούς

Το υπερηχογράφημα είναι η πρώτη και πιο σημαντική εξέταση. Δεν θέτει οριστική διάγνωση κακοήθειας, αλλά εκτιμά τον μορφολογικό κίνδυνο ενός όζου.

Ο θηλώδης καρκίνος έχει χαρακτηριστική υπερηχογραφική «συμπεριφορά». Οι όζοι είναι συχνά υποηχογενείς, δηλαδή εμφανίζονται πιο σκούροι από τον φυσιολογικό θυρεοειδικό ιστό, επειδή έχουν μεγαλύτερη κυτταροβρίθεια και λιγότερο κολλοειδές. Τα όρια είναι ακανόνιστα ή μικρολοβωτά, υποδηλώνοντας διηθητική ανάπτυξη και όχι απλή καλοήθη συμπίεση των γύρω ιστών.

Ένας «οριακά ύποπτος» όζος είναι αυτός που δεν έχει όλα τα κλασικά κακοήθη χαρακτηριστικά αλλά φέρει αρκετά μορφολογικά στοιχεία ώστε ο κίνδυνος να μην θεωρείται χαμηλός. Σε τέτοιους όζους, εφόσον ξεπερνούν συνήθως το 1–1,5 cm, προχωρούμε σε παρακέντηση με λεπτή βελόνη.

Παρακέντηση με λεπτή βελόνη (FNA)

Η FNA είναι η εξέταση που ουσιαστικά θέτει τη διάγνωση πριν το χειρουργείο. Διενεργείται με υπερηχογραφική καθοδήγηση ώστε η βελόνη να τοποθετηθεί στο συμπαγές και πιο ύποπτο τμήμα του όζου και όχι σε κυστικές ή νεκρωτικές περιοχές. Λαμβάνονται πολλαπλά δείγματα κυττάρων, τα οποία εξετάζονται από κυτταρολόγο.

Το αποτέλεσμα ταξινομείται με το σύστημα Bethesda.

Χαρτογράφηση λεμφαδένων τραχήλου

Ο θηλώδης καρκίνος έχει έντονη λεμφοτροπία. Δηλαδή, δίνει συχνά μεταστάσεις σε τραχηλικούς λεμφαδένες, ακόμη και όταν ο πρωτοπαθής όγκος είναι μικρός. Για αυτό, πριν από το χειρουργείο γίνεται λεπτομερής υπερηχογραφική χαρτογράφηση όλων των τραχηλικών λεμφαδενικών διαμερισμάτων, τόσο του κεντρικού (γύρω από τον θυρεοειδή και την τραχεία) όσο και των πλαγίων τραχηλικών περιοχών.

Ύποπτοι λεμφαδένες είναι αυτοί που χάνουν τη φυσιολογική λιπώδη πύλη, γίνονται στρογγυλοί αντί ωοειδείς, εμφανίζουν μικροαποτιτανώσεις ή κυστικές περιοχές και παρουσιάζουν παθολογική αγγείωση στην περιφέρεια. Σε τέτοιους λεμφαδένες γίνεται επίσης FNA. Πολύ χρήσιμη είναι η μέτρηση θυρεοσφαιρίνης στο υγρό έκπλυσης της βελόνης· υψηλές τιμές υποδηλώνουν μεταστατικό θυρεοειδικό ιστό.

Η χαρτογράφηση καθορίζει αν το χειρουργείο θα περιοριστεί στον θυρεοειδή ή θα χρειαστεί και λεμφαδενικός καθαρισμός.

Σταδιοποίηση (TNM)

Η σταδιοποίηση γίνεται μετά τη χειρουργική αφαίρεση και τη βιοψία του παρασκευάσματος, αλλά προεγχειρητικά εκτιμάται κλινικά. Αξιολογούνται τρία στοιχεία: μέγεθος και τοπική επέκταση του όγκου, παρουσία λεμφαδενικών μεταστάσεων και ύπαρξη απομακρυσμένων μεταστάσεων (συνήθως πνεύμονες ή οστά).

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του καρκίνου θυρεοειδούς είναι ότι η ηλικία του ασθενούς παίζει ρόλο στη σταδιοποίηση. Άτομα κάτω των 55 ετών ταξινομούνται σε χαμηλότερα στάδια ακόμη και με λεμφαδενικές μεταστάσεις, επειδή η πρόγνωση παραμένει εξαιρετική.

Επεμβατική θεραπεία του Θηλώδους Καρκίνου Θυρεοειδούς (PTC)

Ο θηλώδης καρκίνος θυρεοειδούς αντιμετωπίζεται πρωτίστως χειρουργικά και η ολική θυρεοειδεκτομή αποτελεί τη βασική ογκολογική επέμβαση στις περισσότερες κλινικά σημαντικές περιπτώσεις. Στόχος δεν είναι απλώς η αφαίρεση του αδένα, αλλά η ριζική εκρίζωση της νόσου, η σωστή σταδιοποίηση και η διευκόλυνση της μετεγχειρητικής παρακολούθησης.

Η επέμβαση πραγματοποιείται με γενική αναισθησία μέσω εγκάρσιας τομής χαμηλά στον τράχηλο.

Κρίσιμο σημείο της επέμβασης είναι η αναγνώριση και διαφύλαξη των παλίνδρομων λαρυγγικών νεύρων, τα οποία κινούν τις φωνητικές χορδές. Ο τραυματισμός τους μπορεί να προκαλέσει βράγχος φωνής ή ακόμη και αναπνευστική δυσχέρεια. Για τον λόγο αυτό συχνά χρησιμοποιείται διεγχειρητική νευροπαρακολούθηση. Εξίσου σημαντική είναι η διατήρηση της αιμάτωσης των παραθυρεοειδών αδένων, που ρυθμίζουν το ασβέστιο.

Σε ασθενείς με τεκμηριωμένες λεμφαδενικές μεταστάσεις ή ισχυρή υποψία από τη χαρτογράφηση, η θυρεοειδεκτομή συνδυάζεται με λεμφαδενικό καθαρισμό του κεντρικού ή/και πλαγίου τραχηλικού διαμερίσματος.

Μετεγχειρητικά, ο ασθενής παρακολουθείται για αιμορραγία τραχήλου (σπάνια αλλά επείγουσα επιπλοκή), μεταβολές φωνής και επίπεδα ασβεστίου. Χορηγείται δια βίου θυροξίνη, όχι μόνο ως ορμονική υποκατάσταση αλλά και για καταστολή της TSH, καθώς η TSH μπορεί να διεγείρει υπολειμματικά καρκινικά κύτταρα.

Συνολικά, όταν η επέμβαση εκτελείται από εξειδικευμένη ομάδα, η ολική θυρεοειδεκτομή είναι ασφαλής και αποτελεί το θεμέλιο της θεραπείας, εξασφαλίζοντας πολύ υψηλά ποσοστά ίασης στον θηλώδη καρκίνο θυρεοειδούς.